2018-07-21

Hélène Duc

chute de flocons
je coche tristement
les emails indésirables


calóga sneachta ina gceann
is ina gceann
scriosaim ríomhphoist nach bhfuil uaim

fonte de la neige
j'efface son dernier message
de mon répondeur


sneachta ag leá
scriosaim an scéal deireanach uaidh
ar an ngléas freagartha

2018-07-20

Ruth Franke

Bealtaine 4, 1932 - Aibreán 14, 2011
geimhreadh fada  . . .
calóga sneachta ag titim
ar chlamhán marbh

2018-07-19

Haiku

ginmhillteoir cúlsráide . . .
cat ag caoineadh
ar an díon
backstreet abortionist . . .
a wailing cat
on the roof

2018-07-18

Haiku le Issa ón mbliain 1823

Bhí níos mó ná Búda amháin ann. Agus tá Búda eile chugainn: Maitreya is ainm dó.

Deir Issa:

san áit a mbíonn daoine
bíonn cuileoga
agus Búdaí

.人有れば蝿あり仏ありにけり

hito areba hae ari hotoke ari ni keri


Haiku is ea é ón mbliain 1823.

  • Sa bhliain sin a tharla an chéad chogadh Angla-Ashanti agus an chéad Chogadh Angla-Bhurmach
  • Rugadh an file Ungarách Sándor Petőfi
  • Rugadh an file Sasanach Coventry Patmore
  • Rugadh Thomas Francis Meagher i bPort Láirge
  • Rugadh Friedrich Max Müller, Oirthearaí Gearmánach
  • Rugadh an file Angla-Éireannach John Kells Ingram
  • Rugadh an réabhlóidí Thomas Devin Reilly
  • Cailleadh an file Angla-Éireannach Charles Wolfe
  • Díbríodh Kevin Izod O’Doherty chun na Tasmáine
  • Cailleadh Edward Ledwich, ársaitheoir
  • Rugadh Cornelius Mahony, ollamh le Gaeilge. Níor scríobh sé faic de réir dealraimh.

2018-07-17

Ocht a Chlog

Stuart Glazer

Ocht a Chlog

Tagann suipéar ar a cúig,
réalt an tráthnóna ar a sé,
tagann mo leannánsa ar a hocht -
tá a hocht i bhfad i gcéin

Conas a d'fhulaingeoinn an lá
mura mbeadh mo shúil
ag breathnú ar na snáthaidí
a thugann a hocht a chlog chugam

Sara Teasdale


Eight O'Clock

Supper comes at five o'clock,
At six, the evening star,
My lover comes at eight o'clock-
But eight o'clock is far.

How could I bear my pain all day
Unless I watched to see
The clock-hands laboring to bring
Eight o'clock to me.

Sara Teasdale

2018-07-16

Der Schmetterling

File: Friedrich von Schlegel
Cumadóir: Franz Schubert

An Féileacán

Cén fáth nach ndamhsóinn?
Ag roinnt leis níl dua,
Is dathanna geala
Nach féidir a lua.
Álainn iad ag lonrú -
Féach ar mo chuid sciathán,
Milis a n-análú
Gach aon bhláth is bláithín
Is blaisim den bhláithín
Gan cead uaibh, a bhráithre.

Is iontach an lúcháir
Go moch is go déanach
Ar snámh dom go héadrom
Thar na cnoic is réileáin.
Siosarnach tráthnóna
Néalta mar ór leáite
Is an t-aer ag lonrú,
Cluainte: glas a ndealramh.
Is blaisim den bhláithín
Gan cead uaibh, a bhráithre.

Der Schmetterling

Wie soll ich nicht tanzen?
Es macht keine Mühe,
Und reizende Farben
Schimmern hier im Grünen.
Immer schöner glänzen
Meine bunten Flügel,
Immer süßer hauchen
Alle kleinen Blüthen.
Ich nasche die Blüthen;
Ihr könnt sie nicht hüten.

Wie groß ist die Freude,
Sey's spät oder frühe,
Leichtsinnig zu schweben
Ueber Thal und Hügel.
Wenn der Abend säuselt,
Seht ihr Wolken glühen;
Wenn die Lüfte golden,
Scheint die Wiese grüner.
Ich nasche die Blüthen,
Ihr könnt sie nicht hüten.

2018-07-15

sceach gheal faoi bhláth; White Thorn, Co. Mayo

Grianghraf: Ron Rosenstock
na daoine maithe, an ea?
tá an áit dubh leo . . .
sceach gheal faoi bhláth
fairies, is it?
the place is thick with them . . .
whitethorn in bloom
νεράιδες, είναι;
γέμισε ο τόπος . . .
ασπραγκαθιές ανθίζουν

Leagan Gréigise: Sarah Thilykou

2018-07-14

Haiku le Issa ón mbliain 1815

Cos an Ealaíontóra le Menzel
  • Sa bhliain 1815 rugadh Otto von Bismarck, státaire Gearmánach
  • Rugadh Anthony Trollope, údar Sasanach: i measc a chuid leabhar ‘Éireannach’ tá The Macdermots of Ballycoran (1847), The Kellys and the O’Kellys (1848), Castle Richmond (1860), Phineas Finn; The Irish Member (1869), Phineas Redux (1874), An Eye for an Eye (1879) agus The Landleaguers.
  • Rugadh Adolph Menzel, péintéir Gearmánach
  • Rugadh James Graves, ministir Gallda, faoina ndúradh:
‘Mr Graves, although not an Irish scholar himself, yet made great efforts to have the Irish language taught long before the present movement in favour of its revival was initiated’
  • Rugadh Seán Ó Doinn, bailitheoir amhrán
  • Rugadh William Reeves, ministir Gallda, a scríobh:
‘Oh! is it not a scandal to England to have her professors of Sanscrit and her students rummaging the Himalayas while there is not one to cast a longing look on Ireland and fetch the most curious language of Europe out of its literary seclusion?’
  • Rugadh Seán Ó Mathúna, Fínín agus scoláire Gaeilge
  • Rugadh Daniel Foley, ministir Gallda agus Ollamh le Gaeilge
  • Rugadh Robert King, ministir Gallda agus scoláire Gaeilge
  • Rugadh an file Séamas Mac Cruitín a chum ‘Ag Cur Slán leis an nGaeilge’
  • Cailleadh John Mitchel, náisiúnaí
  • Agus sa bhliain chéanna (1815) chum Issa an haiku seo:

splanc thintrí –
rithim ar nós an diabhail
chuig Teampall Zenko

  .稲妻や一もくさんに善光寺

inazuma ya ichimokusan ni zenkôji

2018-07-13

Tusa a adhraim

File:Pietro Metastasio
Cumadóir: Mozart

Tusa a adhraim

Tusa a adhraim
Aigne na síoraíochta
Foinse na beatha
Ní bréag a rá;

Is gluaiseann gach aon ní
Tríthi is braitheann
An chruinne leathan
Uirthi go brách.

Te solo adoro

Te Solo Adoro
Te solo adoro,
Mente infinita,
Fonte di vita,
Di verità;

In cui si muove,
Da cui dipende
Quanto comprende
L'eternità.

2018-07-12

Briathra an Bhúda

Atītaṃ nānvāgameyya,
nappaṭikaṅkhe anāgataṃ;
yadatītaṃ pahīnaṃ taṃ,
appattañca anāgataṃ

Éist leis an mbun-Pháilis:
 http://host.pariyatti.org/dwob/majjhima_nikaya_3_272.mp3
 

Ná téigh sa tóir ar an am atá caite,
ná santaigh an t-am atá le teacht;
tá an t-am atá caite thart,
agus níl an todhchaí tagtha fós

2018-07-11

Duine Beannaithe i gCéin

Inniu, an lá seo
an lá seo ar a dtugtar inniu

Chonaic mé an ghrian iomlán ag éirí
is chonac í ag dul a luí

Faic eile le rá -
cith corrmhíoltóg ag breith uibheacha, ag fáil bháis

Táimse fos im' bheathaidh,
spriocdháta mo bháis caite le fada,

Ach éist - ní bhraithim inniu
gur mhaireas tríd an lá seo féin

Dá mairfeadh sé míle bliain
ní bheadh sa duine beannaithe

Ach cith corrmhíoltóg i gcéin

Musan Cho Oh-hyun


2018-07-10

Tíorántacht an Ama



Níl aon argóint ann in aghaidh roinnt de na haonaid a úsáidimid chun an t-am a thomhas. An domhan ag casadh, nó fithis an domhain timpeall na gréine, is cúiseanna soiléire iad sin ar ‘lá’ a bheith againn nó ‘bliain’ – agus an mhí féin tá sí ag teacht leis an ngealach, a bheag nó a mhór.

Ach ní féidir an rud céanna a rá i dtaobh na seachtaine, rud aisteach nach féidir a bhunús ná a chuspóir a dhéanamh amach. Ní chiallaíonn an tagairt sa Bhíobla don seachtú lá mar lá scíthe go raibh seachtain seacht lá gach áit i gcaitheamh na gcéadta.

Seachtain deich lá a bhí ag na sean-Éigiptigh agus is tréimhse 13 agus 20 lá a bhí ag an bhféilire Máigheach. Seachtain naoi lá a bhí ag na Liotuánaigh sular ghlacadar leis an gCríostaíocht. I bhfocail eile, níl faic nádúrtha mar gheall ar an tseachtain. Is fál ama é, déantús bréige a chuir scata fórsaí láraithe i bhfeidhm, ó Impireacht na Róimhe tríd an Eaglais Chríostaí agus Impireacht na Breataine go dtí ceannas domhanda teicneo-ghnó an lae inniu.

Tá an pointe sroichte anois againn go bhfuil an tseachtain seacht lá tar éis sinn a cheangal go hiomlán de chiogal docht gnáthaimh - agus léargas teoranta ar an saol -  agus tá daoine múchta aige le fada an lá. Nuair a dhúisímid gach maidin tá lá nua romhainn, lá nach bhfacamar cheana. Ach an chéad smaoineamh a ritheann linn nuair a dhúisíonn an aigne ná an ‘Luan’ é  nó ‘Satharn’ nó ‘Déardaoin’.

Paul Cudenec

2018-07-09

Chip Forelli

Chip Forelli
sínid na crainn
i dtreo an fholúis...
lúcháir!
trees reaching out
towards nothingness...
the joy!
δέντρα που απλώνουν
τα χέρια τους στο κενό...
την ευτυχία!

Sarah Thilykou a rinne an leagan Gréigise

2018-07-08

Bernard Lionel Einbond

Bernard Lionel Einbond
Bealtaine 19, 1937 - Lúnasa 14, 1998
an tost
idir an tintreach is an toirneach...
gach aon ní ag feitheamh

2018-07-07

Haiku le Issa ón mbliain 1826

  • Sa bhliain 1826, rugadh an ceimiceoir Francach Marie Pasteur
  • Rugadh Euseby Digby Cleaver, ministir Gallda, faoina ndúradh, 
“D’fhoghlaim sé a phaidreacha a rá i nGaeilge an tráth a bhí sé an-óg agus as sin amach an fhaid a mhair sé, dob é ard-mhian a chroí an Ghaeilge d’athbheoú.”
  • Rugadh an file Gearmánach Josef Victor von Scheffel
  • Rugadh an péintéir Francach Gustave Moreau
  • Rugadh Stephen Foster, “athair an cheoil Mheiriceánaigh”
  • Rugadh Carlo Collodi, údar Pinocchio
  • Cailleadh an cumadóir Bascach Arriaga
  • Cailleadh an file Donncha Woulfe:
       “Rachadsa ar luas
       Go Ceanada suas . . .”
  • Cailleadh Johann Heinrich Voss, aistritheoir agus file
  • Cailleadh Joseph Holt, treallchogaí Éireannach
  • Cailleadh Carl Maria von Weber, cumadóir Gearmánach
  • Cailleadh Peadar Ó Conaill, foclóirí
  • Cailleadh an tAthair Uilliam Mac Gearailt, file
  • Agus sa bhliain 1826, chum Issa an haiku seo:

.じくなんで茨をくぐる蛙哉

jikunande ibara wo kuguru kawazu kana

ag gabháil trí dhriseacha
an cholainn á ceansú aige  . . .
frog

2018-07-06

Sovente il sole

Cumadóir: Cumadóir: Vivaldi
Is minic an ghrian
Níos gile ná riamh
Agus níos áille
Tar éis do na néalta
Go léir a scaipeadh

Is an fharraige chiúin
Gan cuilithín ar bith
T’réis don anfa
A chorraigh go mór í
Síothlú fá dheoidh
Sovente il sole
risplende in cielo
più bello e vago
se oscura nube
giá l'offuscò

E il mar tranquillo
quasi senza onda
talor si scorge,
si ria procella
pria lo turbò

2018-07-04

Briathra an Bhúda

Pabbatassa suvaṇṇassa,
jātarūpassa kevalo
dvittāva nālamekassa:
iti vidvā samañcare.

Éist leis an mbun-Pháilis:
http://host.pariyatti.org/dwob/samyutta_nikaya_1_156.mp3

Dá mbeadh sliabh óir ann
níor leor é a dhá oiread
chun duine amháin a shásamh:
tuig an méid sin agus mair dá réir.

2018-07-03

Jason Symes

Jason Symes
briathra an Bhúda
cá bhfuil teacht orthu?
comhthionól na nduilleog buí
the Buddha's words
where can they be found?
congregation of yellow leaves

2018-07-02

Jason Symes

Jason Symes
cén dia
nó deamhan a ghabh an tslí?
rianta coise clochraithe
what god
or demon passed this way?
petrified footprints

2018-07-01

Matsuo Bashō (松尾 芭蕉, 1644–1694)

cad a mhothaíonn na héisc,
na héin, n'fheadar -
deireadh na bliana

2018-06-30

Dán leis an bhfile Tamailise Naran

Bróg

Ar fhágáil an bhaile dom ar maidin
Greim agam ar bheola mo chéile lem' bheolasa
A teanga agam á fliuchadh lem' theangasa
An rud céanna á dhéanamh aici domsa.

Gach aon lá tar éis dom an oifig a bhaint amach
Dheininn bróga Lee Cooper an cheannasaí a leadhbadh:
Teanga mo chéilese a ghlanadh an bhróg chlé.

Naran

Shoe

While leaving home in the morning
I would hold my wife’s lips with mine
And wet her tongue with mine
She would do the same to me.

Every day after coming to office
I would lick my boss’s Lee Cooper shoes clean
The left shoe was cleaned by my wife’s tongue

Naran

— Leagan Béarla: Anuradha Anand


2018-06-29

Jeg Elsker Dig (Grieg Opus 5/3)

Liricí: Hans Christian Andersen
Cumadóir: Edvard Grieg

Jeg elsker Dig

Min Tankes Tanke ene du er vorden,
Du er mit Hjertes første Kærlighed.
Jeg elsker Dig, som Ingen her på Jorden,
Jeg elsker Dig i Tid og Evighed!

Is tú mo ghrá

Aon smaoineamh sea thú dem’ chuid smaointe uile,
Tusa mo chéadsearc, fanfaidh tú im’ chroí.
Is tú mo ghrá, is tusa lár na cruinne
Is tú mo ghrá, anois is go síoraí!

2018-06-27

Larry Towell

Larry Towell
solas na gréine...
cré na n-uaigheanna nua
á téamh aige
sunlight...
warming the earth
of new graves
το φως του ήλιου...
ζεσταίνοντας το χώμα
των φρέσκων τάφων

Leagan Gréigise: Sarah Thilykou

2018-06-26

Bist du bei mir

File: Ní fios cé a scríobh
Cumadóir: Johann Sebastian Bach

Bist du bei mir

Bist du bei mir, geh' ich mit Freuden
zum Sterben und zu meiner Ruh'.
Ach, wie vergnügt wär' so mein Ende,
es drückten deine schönen Hände
mir die getreuen Augen zu!

Dá mbeifeá liom

Dá mbeifeá liom, d’imeoinn le háthas
Chun bás agus síocháin [a] fháil.
Sea, dea-chríoch chugam, bheinn an-sásta
Is do dhá lámh ghléigeal’ go grámhar
Ar mo shúile ar uair mo bháis.

2018-06-25

Grianghraf: Karole Erikson

Grianghraf: Karole Erikson
cuid den bhláth
ab ea?
stiallach liath
part of the flower
is it?
grey hairstreak butterfly

2018-06-24

Graifítí an Lae

Tháinig an chuid is fearr dár sibhialtacht slán chugainn anuas ainneoin na hiomaíochta. Is tútach mar a chuirtear obair an domhain i gcrích faoin gcóras iomaíoch. Creach is cur amú an toradh... An aidhm ná brabús agus is in áit na leathphingine a bhíonn leas an phobail... Tá sé mímhorálta agus neamhéifeachtach mar chóras ós é an aithne atá aige ná, "Déan iomaíocht le do chomharsa." Ní chothaíonn a leithéid de riail an Mhacántacht ná meas ar dhaoine eile... Is cuma le hiomaitheoirí faoi leas an duine eile. Go deimhin, is breá leo é nuair a theipeann ar a gcomhiomaitheoirí mar bheadh buntáiste ansin dóibh.

Helen Keller

2018-06-23

Briathra an Bhúda

Leanann mí-ádh mór an fuath,
déanann dochar don aigne is déanann í a chrá;
priacail a luíonn go domhain ionainn istigh is ea an fuath
nach dtuigeann mórán.

Anatthajanano doso,
doso cittappakopano;
bhayamantarato jātaṃ
taṃ jano nāvabujjhati.


Éist leis an mbun-Pháilis:
 http://host.pariyatti.org/dwob/itivuttaka_3_88.mp3

2018-06-22

Aon smaoineamh sea thú dem’ chuid smaointe uile

Liricí: Hans Christian Andersen
Cumadóir: Edvard Grieg

Min Tankes Tanke ene du er vorden

Min Tankes Tanke ene du er vorden,
Du er mit Hjertes første Kærlighed.
Jeg elsker Dig, som Ingen her på Jorden,
Jeg elsker Dig i Tid og Evighed!

Aon smaoineamh sea thú dem’ chuid smaointe uile

Aon smaoineamh sea thú dem’ chuid smaointe uile,
Tusa mo chéadsearc, fanfaidh tú im’ chroí.
Is tú mo ghrá, is tusa lár na cruinne
Is tú mo ghrá, anois is go síoraí!

2018-06-21

Athrú an Gharda

Changing of the Guard


A year ago grey crows invaded the garden,
Asserted themselves
Seemed to distance the existing birds –
Thrushes, blue tits, robins, magpies –
It was as though the natural order had been upset.
Unhurried, sure of themselves,
The grey crows put manners on the rest.

A month ago the magpies struck back
Occupied the tallest branches of the evergreens
All faced in the one direction
Each one clearly visible.
They held the high ground
The takeover complete

Maurice Harmon



Athrú an Gharda


Bliain ó shin dhein caróga liatha ionradh ar an ngairdín,
Á gcur féin in iúl
Achar curtha acu idir iad féin is an éanlaith a bhí ann rompu –
Smólaigh. Meantáin ghorma, spideoga, snaga breaca –
An t-ord nádúrtha curtha as a riocht, ba dhóigh leat.
Teanntásach, gan aon deabhadh orthu,
Chuir na caróga liatha smacht ar an gcuid eile.

Mí ó shin, dhein na snaga breaca frithionsaí
Is lonnaíodar i ngéaga arda na gcrann síorghlas
Iad uile ag breathnú sa treo céanna
Chomh glan lena bhfaca tú riamh.
I bhfeighil an daingin aird arís
Bhíodar i gceannas go hiomlán.

Maurice Harmon

2018-06-20

Conas mar sin nach bhfuil éadóchas orainn?

Conas mar sin nach bhfuil éadóchas orainn?


Fealladh orainn, tá gach aon ní creachta díolta,
scríobann eite dhubh an bháis an t-aer,
creimeann an ainnise go cnámh.
Conas mar sin nach bhfuil éadóchas orainn?

Ó na coillte máguaird isló
séideann silíní an samhradh isteach faoin mbaile;
na spéartha móra glé istoíche
ag glioscarnach le réaltbhuíonta nua.

Tagann an ní míorúilteach an-ghar
do na tithe bréana scriosta -
rud nach eol do neach ar bith,
ach atá fiáin inár n-ucht leis na cianta.

Why then do we not despair?

Everything is plundered, betrayed, sold,
Death's great black wing scrapes the air,
Misery gnaws to the bone.
Why then do we not despair?

By day, from the surrounding woods,
cherries blow summer into town;
at night the deep transparent skies
glitter with new galaxies.

And the miraculous comes so close
to the ruined, dirty houses --
something not known to anyone at all,
but wild in our breast for centuries.

Anna Akhmatova
(Poems of Akhmatova, in eagar agus aistrithe ag Stanley Kunitz i gcomhar le Max Hayward)

2018-06-16

Dorn haiku le John McDonald

maitin granfaither –
the wye
he yince maitit me
daideo á bheathú –
mar a bheathaigh sé mise
tráth
an lá tar éis na sochraide –
éiníní thart ar an mbeathaitheoir
folamh
day efter the yirdin –
burds roon
the tuim brod
lichtin caunles –
she cannae mynd
whae fir
coinnle á lasadh aici –
ní cuimhin léi
cé dó
craws
sin on thayr backs:
a threitenin skimmer
préacháin
an ghrian ar a ndroim:
loinnir bhagrach
móibíl don leanbh
a dheineadar féin:
téad is cannaí beorach
thayr bairn's
hame-wrocht mobile:
streeng'n yill cans
a troot lowpin
a ploom fawin
...day o wunners!
breac ag léim
pluma ag titim
...lá míorúiltí!

2018-06-15

Cúpla haiku Zen

an chéad chith fuar...
an moncaí fiú
theastódh cóta beag tuí uaidh

Bashō

scríobh, scrios, athscríobh,
scrios arís, is ansin
bláthaíonn poipín

Hokushi

sneachta an lae inné
a thit mar bhlátha silíní -
uisce arís

Gozan

Áit cónaithe Issa
fiú in Kyoto
nuair a chloisim scairt na cuaiche...
santaím Kyoto

Issa

an préachán bailithe leis
luascann crann lom ...
fuineadh gréine

Natsume Soseki

2018-06-14

Billy Antonio

dúnaim mo shúile
chun teacht air
ceol an chriogair

Billy Antonio

2018-06-13

A. Thiagarajan

traein tráthnóna . . .
bosca lóin folamh
ar an suíochán fuinneoige

tráthnóna fuar  . . .
athraím an taechupán
go dtí an leiceann eile


A. Thiagarajan
Dáta breithe: Lúnasa 14 1949, An India

2018-06-12

Adjei Agyei-Baah

gealach lán
fear bréige ag breathnú
ar a scáil féin

Adjei Agyei-Baah

2018-06-11

Ljubica Vukov Davcik

báisteach gan stad . . .
sleamhnaíonn drúchtín
den dos cabáiste

Ljubica Vukov Davcik

2018-06-10

An Fuiseoigín le Piaras Béaslaí, traschruthaithe i mBéarla ag Gabriel

Little Lark

Sweet your voice, voice so sweet
Druid petite of perfect song
Thronging all the air around
With ecstasy of sound

Glad your heart, heart so glad
Wizard-guardian of the sun
Always rising from the ground
Prizing all the joy that's found

Great your sport, your sport great,
Little thought have you of death,
Avoiding men – you do well
Not to visit this grey cell

Alas today, today alas
I cannot be with you in flight
I cannot soar above the gate
Of Lewes Prison – such my fate.
 

[May, 1917]


An Fuiseoigín.

Binn do ghlór ón binn do ghlór,
A dhraoi bhig is deise ceol,
Thuas san aer ag spreagadh poirt,
Le racht suilt le mire mór.

Ard do mhian ón ard do mhian,
A ghruagaigh lér gean an ghrian,
Ag síor-eitilt suas ón úir
Le barr dúil sa lonradh i gcian.

Mór do ghreann ón mór do ghreann,
Ar an mbás is beag do bheann,
Beag do spéis i gcúrsaí fear,
Ní cás leat mé tréith i gceall.

Uch mo léir ón uch mo léir,
Gan mise thuas taobh leat, a éin,
I bhfad ó ghéibhinn na nglas,
Saor gan cheas go hard sa spéir.

Piaras Béaslaí.

(Agus é ag obair i ngort i bpríosún Lewes, Bealtaine, 1917.)


Thall i Learpholl a rugadh an Béaslaíoch ar an 15 Feabhra, 1881, faoin ainm Percy Frederick Beazley, agus cailleadh i mBÁC é ar an 22 Meitheamh, 1965.

Ball den IRB ab ea é a throid in Ard-Oifig an Phoist. Eagarthóir, scríbhneoir, file, aistritheoir, drámadóir agus beathaisnéisí ab ea é – chomh maith le bheith ina Theachta Dála. I measc a chuid aistriúchán tá nóibhille clasaiceach Peter Schlemihls wundersame Geschichte (1813) de chuid Adelbert von Chamisso. Dhiúltaigh An Gúm dó ach d'fhoilsigh Muintir na Leabhar Gaeidhlge é.

Má bhí a stíl scríbhneoireachta féin pas beag seanfhaiseanta, bhí dearcadh forásach aige i leith na litríochta:

‘I believe that the future of Irish literature depends upon the generation now in the cradle or yet unborn. Produce a healthy, vigorous, Irish-speaking life, in contact with modern thought, and our literature may be trusted to look after itself.’


2018-06-09

Haiku le Issa ón mbliain 1824

Sa bhliain 1824 
  • rugadh an t-úrscéalaí Angla-Éireannach Julia Kavanagh
    Rugadh Wilkie Collins, úrscéalaí Sasanach
    Rugadh Bedřich Smetana, cumadóir Seiceach
    Rugadh an file Angla-Éireannach William Allingham
    Rugadh Eugène Boudin, péintéir Francach
    Rugadh Anton Bruckner, cumadóir Ostarach
    Rugadh James Stephens, Fínín
    Rugadh John O’Hart, ginealeolaí, a dúirt 
'I well remember having, in my boyhood, asked my mother why, as she understood the English language, she would not speak it. Her reply to me, interpreted, was: “ My child, I hate the English for the cruelties they inflicted on our people, since first they came to Ireland; my heart can therefore never warm to the language of the Sassenachs” '
  • Cailleadh an Tiarna Byron, file Sasanach
  • Cailleadh Charles Maturin, scríbhneoir Angla-Éireannach
  •  Agus sa bhliain 1824, chum Issa an haiku seo:

an teampall sléibhe
folamh ba dhóigh leat  . . .
crainn samhraidh



.山寺は留主の体也夏木立

yamadera wa rusu no tei nari natsu kodachi

2018-06-08

FEITHEAMH

WAITING


Like drought, for rain;
Like a famished one, for a morsel of food;
Like one drowning, for a rescuer;
Like one dying, for rebirth . . .
I am waiting for you.

FEITHEAMH


Triomach ag feitheamh le báisteach;
Ocrachán, le ruainne bia;
Duine á bhá, le fear a tharrthála;
duine ag fail bháis, leis an athbhreith:
mé ag feitheamh leat


H. S. SHIVA PRAKASH, INDIA

English translation in cooperation with the author by Stanley H. Barkan

From: “Like Earth to Stars”, (Poems 2008–2014)

2018-06-07

Graifítí an Lae

Níl stát ar bith dá dhaonlathaí é - an phoblacht is deirge amuigh fiú -in ann a bhfuil ag teastáil ón bpobal a thabhairt dóibh, is é sin a gcúrsaí féin á n-eagrú agus á riaradh acu féin gan bhac, ón mbonn aníos, gan aon chur isteach ná foréigean ón mbarr, mar níl i stát ar bith, an Pobalstát mar dhea a cheap an tUasal Marx san áireamh, níl ann dáiríre ach meaisín a rialaíonn na sluaite ón mbarr, trí mhionlach  d'aicme bheag intleachtach postúil a shamhlaíonn go dtuigeann siad cad atá ag teastáil ón bpobal agus a bhfuil níos mó uathu ná mar atá ón bpobal féin.

Bakunin (Státachas)

2018-06-06

Briathra an Bhúda

Pahūtavitto puriso
sahirañño sabhojano,
eko bhuñjati sādūni --
taṃ parābhavato mukhaṃ.


Éist leis an mbun-Pháilis ag an nasc seo:

Maoin go leor a bheith agat
do dhóthain bia agus óir:
sult a bhaint as pléisiúir an tsaoil leat féin -
is é sin a dhéanfaidh do chabhóg

2018-06-03

Bharesh Bisheh

Bharesh Bisheh
scréach fhada
cailce...
dílleachtlann san Iaráic
long scream
of chalk ...
orphanage in Iraq

2018-06-02

Haiku le Issa ón mbliain 1792

  • Sa bhliain 1792 rugadh an cumadóir ceoldrámaí Gioachino Rossini
  • Rugadh Thomas Romney Robinson, réalteolaí Éireannach
  • Rugadh Frederick Marryat a scríobh Páistí na nua-fhoraoise.
  • Rugadh Shelley, file
  • Cailleadh Joshua Reynolds, péintéir
  • Cailleadh James Arthur O’Connor, péintéir
  • Scríobh Bardas Átha Cliath chuig Rí Seoirse III: 
“We feel ourselves peculiarly called upon to stand forward in the crisis to pray your majesty to preserve the Protestant Ascendancy in Ireland inviolate…”
  • Reáchtáladh Féile na gCruitirí i mBéal Feirste.
  • Rugadh Peadar Ó Gealacáin, scríobhaí
  • Cailleadh Philip Fitzgibbon faoina ndúradh:
”Mr Fitzgibbon was supposed to possess a more accurate and extensive knowledge of the Irish language than any other person living, and his latter years were employed in compiling an Irish Dictionary, which he has left completed except the letter S, and that he appears to have forgot . . .”

Agus sa bhliain 1792 chum Issa an haiku seo:

an chéad sioc –
nach breá an radharc é
sorn an bhacaigh

.初霜や乞食の竈も一ながめ

hatsu shimo ya kojiki no kudo mo hito nagame

2018-06-01

Mealbhacáin Ghlas-Stríocacha


Luíonn siad
i ngort faoi réaltaí.
Luíonn i ngort faoin mbáisteach.
Faoin ngrian.

Tá daoine áirithe
ar an gcuma sin leis -
mar a bheadh pictiúr
faoi cheilt laistiar de phictiúr eile.

Meáchan gan choinne
ina chomhartha aibíochta.

Green-Striped Melons


They lie
under stars in a field.
They lie under rain in a field.
Under sun.

Some people
are like this as well --
like a painting
hidden beneath another painting.

An unexpected weight
the sign of their ripeness.
 

~ Jane Hirshfield ~

(Alaska Quarterly, Fómhar & Geimhreadh, 2008)

2018-05-31

Cloigtheach an Turlaigh / Turlough Round Tower

Ron Rosenstock
d'fhéachfadh turasóir air
nó préachán óg...
cloigtheach an Turlaigh
a tourist might look at it
or a young crow...
round tower in Turlough

2018-05-30

Dúloch

Ron Rosenstock
sé é féin é
is gan éinne i láthair...
Dúloch
it's itself
when no one's there...
Doo Lough

2018-05-29

Jason Symes

Jason Symes
daigh naircisíochta
cuireann sé meill air féin...
sean-iógaí
twinge of narcissism
he curls his lip...
old yogi

πόνος του ναρκισσισμού
συσπά το χείλι . . .
αρχαίος γιόγκι

Leagan Gréigise: Sarah Thilykou

2018-05-28

Robert Duncan

Is mian liom filíocht a chumadh agus an bhrí a bheadh léi diamhair amach is amach, is é sin - an bhrí a bheadh léi ní mar sheoid istigh i mbosca, ach faoi mar atá an taobh istigh de bhosca mar chuid den bhosca sin.

Robert Duncan

2018-05-27

Moncaí


an chéad chith fuar  . . .
an moncaí fiú
theastódh cóta beag tuí uaidh
                            

Bashō


2018-05-25

Celestine Nudanu

Celestine Nudanu
margadh na feirme
boladh mealbhacáin
dom' leanúint abhaile

2018-05-24

Anatoly Kudryavitsky

Anatoly Kudryavitsky
tráthnóna séimh
guthanna na mbeitheanna
is na gcrann creathach

2018-05-23

Coill

cú-cú!
an croí ag tnúth
leis an nglaoch
cuckoo!
how the heart waits
for the call

2018-05-22

Talamh Bán/ Thallabawn

gobadáin an lae inné . . .
a neamhláithreacht
i ngach aon bhall
sandpipers of yesterday . . .
their absence
everywhere

2018-05-21

An lá a n-éireoidh na glúine

Vusi Mchunu
Umuhla wokuvuka kwezizukulwane
Lizoduma izulu ngokuba kungomuhla omkhulu
Kungomuhla lapho ezobuya amaGibhide
Ebuya nezigubhu ebuya nezazi ezizigidigidi!
Ebuya nabobnke abantwana bawo
Ngemuva kweminyakanyaka enkulungwane
Ngemuva kokuqubisa ezintabeni zamajiyankomo!

Vusi Mchunu (i Súlúis (Zulu))


An lá a n-éireoidh na glúine

Toirneach a fhógróidh an lá mór
Nuair a nochtfaidh na sean-Éigiptigh arís inár measc
Ag teacht arís lena gcuid drumaí, ag teacht le milliún saoi!
Seo chugainn í agus clann a clainne sa mhórshiúl
An Éigipt a sheachain sinn leis na mílte bliain
Rúin na sléibhte á nochtadh aici, mistéir na dtáinte gan tuairisc!

2018-05-20

Bol - Speak - Labhair - Habla

Speak!

Speak! Your words are free.
Speak! Your tongue is still your own.
Your body is yours, strong and straight.
Speak! Your life is still your own.
Look! In the forge's flames,
how your steel glows red.
See how the locked doors have opened
and every chain breaks.
Speak! The time left to you is enough.
Before body and tongue give out.
Speak! For truth still survives
Speak! Say what is in your heart! 

Faiz Ahmad Faiz (1911 - 1984)
English version by Ivan M. Granger

Labhair! 

Labhair! Is saor iad do chuid briathra.
Labhair! Is leat féin do theanga i gcónaí.
Is leat do cholainn fhada chaol.
Labhair! Leat féin go fóill do bheatha.

Féach! I lasracha na ceárta
Is dearg a lonraíonn an cruach.
Féach mar osclaíodh na doirse a bhí dúnta
Is mar briseadh na slabhraí go léir.

Labhair! Is leor an t-am a fágadh duit
Sula dteipfidh ar an gcolainn is ar an teanga.
Labhair! Mar is ann don fhírinne i gcónaí
Labhair is nocht a bhfuil go domhain istigh id' chroí!

¡Habla!

¡Habla! Tus palabras son libres
¡Habla! Tu lengua sigue siendo tuya.
Tu cuerpo es tuyo, fuerte y recto.
¡Habla! Tu vida sigue siendo tuya.
¡Mira! En las llamas de la fragua,
cómo tu acero se torna rojo.
Mira cómo se abren las puertas cerradas.
y cada cadena se rompe.
¡Habla! El tiempo que te queda es suficiente.
Antes de que el cuerpo y la lengua se rindan.
¡Habla! Porque la verdad todavía sobrevive
¡Habla! ¡Di lo que está en tu corazón!

    Leagan Spáinnise Patricia Jiménez  

2018-05-19

Suantraí Iroquoi: Ani couni chaouani


Ani couni chaouani
Ani couni chaouani
Awawa bikana caïna
Awawa bikana caïna
E aouni bissini
E aouni bissini

Nuair a thiteann Tráthnóna


Nuair a thiteann Tráthnóna
Nuair a thiteann Tráthnóna
Téann  Fear Leighis ’dtí an Fhoraois
Téann  Fear Leighis ’dtí an Fhoraois
Ar an Talamh leagann sé lámh
Ar an Talamh leagann sé lámh

2018-05-18

Radostina A. Angelova

Radostina A. Angelova

báisteach mhín
nach beag bídeach iad
lámha an linbh

2018-05-17

Dubravko Ivančan

Dubravko Ivančan
1931 - 1982


an saol fán dtuath . . .
cuairt á tabhairt ar chomharsa
cúpla uair sa lá

2018-05-16

Duilleoga

Ron Rosenstock
duilleoga...
na seacht dteangacha
acu
leaves...
speaking
in tongues

2018-05-15

Ros Bairneach

Ron Rosenstock
folach bíog
an lá ar fad . . .
an solas i Ros Bairneach
hide-and-go-seek
all day long . . .
the light in Rossbarnagh

2018-05-14

Haiku le Issa ón mbliain 1819

  • Sa bhliain  1819, rugadh an scríbhneoir Sasanach, John Ruskin
  • Rugadh an Bhanríon Victoria faoinar leathadh impireacht léanmhar
  • Rugadh Walt Whitman, file Meiriceánach
  • Rugadh Gustave Courbet, péintéir Francach
  • Rugadh Gottfried Keller, scríbhneoir Eilvéiseach
  • Rugadh George Eliot, úrscéalaí Sasanach
  • Rugadh Theodor Fontane, scríbhneoir Gearmánach
  • Cailleadh an file Portaingéalach Francisco Manoel de Nascimento
  • Cailleadh an file Riocard Bairéad:
Is iomaí slí sin a bhíonn ag daoine
Ag cruinniú píosaí is ag déanamh stóir,
Is a laghad a chuimhníonn ar ghiorracht an tsaoil seo,
Is go mbeidh siad sínte faoi leac go fóill.
Más tiarna tíre, diúc nó rí thú,
Ní chuirfear pingin leat ag dul faoi fhód:
Mar sin, is dá bhrí sin, níl beart níos críonna
Ná bheith go síoraí ag cur preab san ól . . .
  • Agus sa bhliain 1819 chum Issa an haiku seo:
cogar uaimse –
éiríonn na pilibíní láithreach
san aer

2018-05-13

Aisling na Saoirse

aisling na saoirse . . .
an salann a thóg sé
fós ag glioscarnach
vision of freedom . . .
salt he took from the sea
still glistening

2018-05-12

FÓNTACHT NA FILÍOCHTA

Leabhar dátheangach (Fraincis-Béarla) é If the Symptoms Persist, dánta le Francis Combes aistrithe go Béarla ag Alan Dent agus foilsithe ag Smokestack Books: www.smokestack-books.co.uk.

Creideann Combes san fhilíocht, filíocht de shaghas áirithe, une poésie d’utilité publique. Is réabhlóideach an dearcadh é sin ar go leor slite. File réabhlóideach é Combes. Grianghraf de bhacach sráide a mhaisíonn clúdach an leabhair, fógra ag an mbacach á rá go bhfuil ocras air.

Cén fáth a bhfuil ocras air? Tá ocras agus tart ar Combes leis, ní gnáth-ocras é ach an cíocras sin a luann Mata (5.6), "Is méanar dóibh seo a bhfuil ocras agus tart chun na fíréantachta orthu, óir sásófar iad". Cén fáth a bhfuil ocras ar an mbacach? Cuimhním ar Dom Hélder Câmara a dúirt: “Nuair a thugaim bia do na bochtáin tugtar naomh orm. Nuair a deirim, ‘Cén fáth a bhfuil siad bocht?’ tugtar Cumannaí orm.”

Chláraigh Combes ina bhall d’Ógra na gCumannaithe sa bhliain 1968. Bhí sé óg go maith ag an am (rugadh é sa bhliain 1953). Tá a rian sin air, é dúthrachtach agus dílis i gcónaí dá fhís fhileata agus shóisialta araon.

Ní teagascóir tur é. Pléisiúr le roinnt é, dar leis, ról nó feidhm an dáin, faoi mar a roinnfeá bia agus deoch le do chairde – nó le bacach sráide:

Utilité de la poésie

Un jeune mendiant croisé dans le métro,
sur un bout de carton accroché à son cou
avait écrit ces mots:

“Comme la forêt en feu 
crie vers l’eau de la rivière
je m’adresse à vous:
Donnez-moi SVP
Quelque chose à manger.”

Et, semble-t-il,
des gens donnaient.
(Ce qui tendrait à démontrer
l’utilité dans nos sociétés
de la poésie)
 

Fóntacht na Filíochta

Bacach óg ar bhuaileas leis sa Mheitreo
bhí na focail seo scríofa ar phíosa cairtpháipéir aige
agus é crochta timpeall a mhuiníl:

“Mar a ghlaonn an fhoraois trí thine
ar uiscí na habhann
achainím oraibh:
Tugaigí greim le hithe dom
más é bhur dtoil é!

Agus táthar ag déanamh rud air
is cosúil.
(Rud a chuireann fóntas na filíochta
sa tsochaí in iúl dúinn
ba dhóigh leat).