2019-07-20

PÓG NA BEATHA: SÚIL SIAR







ANOIS 21-22 Deireadh Fómhair 1995 lch 10

Bíonn ar a laghad smaoineamh buile amháin agam sa lá. Sílim nach bhfuil Éire ullamh fós chun 'díleá' a dhéanamh ar leath acu. Ach tá goile níos mó ag na Gearmánaigh. Mar sin nuair a iarradh orm teacht go Köln agus páirt a ghlacadh i rud ar a dtugtar 'Dialogfeld' – gort cumarsáide? – agus a athbhaisteadh ina 'Intertalk' bhí fhios agam ón dteideal nach léamh ná léacht a bhí ag teastáil ach 'tarlú' de shaghas éigin agus sin é díreach an rud a cuireadh ar fáil.

Beagán faoin gcúlra i dtosach. Tarlú leanúnach thar thréimhse a bhí i gceist agus amach san earrach a chuirfí an pacáiste fístéipe le chéile mar aonad. Páirteach sa tarlú leanúnach fadtréimhseach seo tá Cap Grundheber, ealaíontóir a bhfuil cónaí uirthi in Köln, agus Abdoulaye Soumaré, ealaíontóir, scríbhneoir agus fealsamh as Seineagáil.

fit
fa ro diakarlo ak boromam,
di fa diubali bat ti turam,
diam fa ak beti maf,
diurom niara yon,
ngir diamono yoki tankam
Sa léaráid thuas feictear dán de chuid Soumaré ina theanga dhúchais, Wolof. B'éigean domsa scata de na dánta sin a aistriú go Gaeilge, via an Ghearmáinis ar ndóigh, agus is mar a leanas an dán áirithe sin, 'Saighead', sa Ghaeilge
Saighead
Nuair a fhaigheann an t-anam
spléachadh ar an tsíoraíocht
agus nuair a chrochtar suas
iomainn chun glóire Dé
ba chóir duit súile an fhiolair a aimsiú
seacht n-uaire
chun go mbeadh do chéim ar eite.
Páirteach san tarlú freisin tá Philip Corner ó Stáit Aontaithe Mheiriceá, ceoltóir, agus cumadóir. Seinneann sé go leor uirlisí neamhghnácha, ina measc an t-alpchorn. 

Is é a bhí mar pháirtí agam féin ná Jürgen Schneider ar leis an Galerie Caoc i mBeirlín. Nach ceart séimhiú a bheith ar an bhfocal sin 'Caoc,' a deirim leis? Ach nílim dall go hiomlán, a deir sé, leathshúil liom atá fabhtach.

'Póg na Beatha' a thugamar ar an tarlú seo againne sa Schauraum, Vondelstraβe, Köln. Rinneadh físeán dem bhéalsa agus sé fhocal déag á bhfuaimniú agam. Focail is ea iad a bhfuil bríonna deasa tugtha ag an Duinníneach dóibh agus bhí a fhios agam go dtaitneoidh a an sainmhíniú leis na Gearmánaigh.: iomas gréine; donn; gealach; buarach bháis; meann; aingeal; péicín; drúichtín; bearadóir; athlaoch; amainiris; seicimínín; seala; sleith; gabhairín; ullastráth.

Bhí na focal sin priontáilte ar bhallaí bána an ghailearaí – agus iad le cloisteáil ar an monatóir. 

I lár an tseomra bhí teachíní beaga ceann tuí greamaithe de chuaillí miotail. Sin í an íomhá d'Éirinn atá ag na Gearmánaigh, a dúirt Herr Schneider. Níl a fhios agam cár deineadh na teachíní Éireannacha sin, Singeapór nó Hong Cong b'fhéidir. Teachíní lámhdhaite a bhí iontu, más fíor.


Kölsch

Bhí sé ag druidim le ham oscailte. Buidéil Kölsch á dtógáil amach as an gcuisneoir. Kölsch is ea an bheoir áitiúil – agus an gcanúint áitiúil chomh maith!
Tháinig spéirbhean isteach – an saghas a moladh Eoghan an Bhéil Bhinn ina chuid aislingí. Shuigh sí ar a gogaide. 'Ich hab' einen ganz schwere Tag gehabt,' ar sise. 'Ich auch,' a deirimse, 'mo dhála féin.'

Bhí a fhios agam nach ag tarraingt feamainne a bhí sí. Thóg sí píosa dóp as a mála, chuir jadhnt le chéile go gasta ealaíonta agus thosaigh á chaitheamh.
Faoin am seo bhí Schutzanzug – forbhríste indiúscartha de pháipéir bán – orm féin agus ar Schneider agus Póg na Beatha priontáilte ar an gcúl.

'Jetzt fängt es an,' – arsa cara Schneider, Klaudia – cuirtear tús leis an seó. 'Bist du nervös,' arsa Eva, spéirbhean an dóip liom, 'bhfuil tú neirbhíseach?'.

'Táim buartha faoin ndréimire,' arsa mise léi as Kölsch.

In airde liom féin ar an dréimire. Cuireann Schneider béaldath ar mo bheola. Tá carn leabhar Gaeilge sa chúinne – 100 leabhar, siombal den líon leabhar a fhoilsítear sa Ghaeilge in aghaidh na bliana. Pógaim na leabhair go léir, go sollúnta, sliocht fánach á léamh agam, béaldath úr á chur ar mo bheola ag Schneider gach ré seal. Ionadaí ó Ambasáid na hÉireann i láthair, a dhá súil ar bior, a béal ar leathadh.

Agus sin agaibh cuntas cruinn ar anm tarlú Póg na Beatha in Köln. D'imigh Eva, an spéirbhean go luath. Níl a fhios agam cad a shíl sí den tarlú. Seans nach raibh an dóp sách láidir...


Príomhstáisiún traenach Köln
ARDÁN sciomartha
sss- sleamhnaíonn na colúir

Seala: a ration of four eggfuls of honey.
Gabhairín: potatoes sold secretly by children for pocket money.
Seicimínín: the belly-skin that falls down, in well-fed geese, between the legs.
Sleith: carnal intercourse with a woman without her consent or knowledge.
Ullastráth: the day before the day before yesterday.
Bearadóir: a prober – one who probes for bogwood by means of an iron bar or spike, with a wooden handle; the prober having stuck the bar into the bod applies his teeth to the timber handle to detect the bog-wood.
Donn: a prince, a chief, a judge; the name of a fairy inhabiting the sandbanks off the Clare coast. Dar Donn, by Jove.
Iomas gréine: sun-inspiration, a sun-bubble caused on herbs which if eaten gives the gift of poetry.
Gealach: light, brightness, moonlight, the moon; the white circle in a slice of half-bolied potato, turnip; frenzy; madness
Meann: stuttering; surname Minn (Kuno Meyer found a large percentage of stutterers amongst people of this name in Liverpool).
Péicín: Ullage; old man; the froth of porter collected in some public houses and mixed with fresh liquor.
Aingeal: an angel; a burnt out cinder taken from the fire, sometimes given in their hands as protection to children going out at night.
Drúichtín: a light dew; a dewdrop; a species of small whitish snail, a slug; on May mornings girls discovered the colour of the hair of their future husbands from the shade of colouring of the first drúichtín they found.
Athlaoch: one who becomes a monk in very old age.
Amainiris: the day after tomorrow
Buarach bháis: an unbroken hoop of skin cut with incantation from a corpse across the entire body from shoulder to footsole and wrapped in silk of the colours of the rainbow and used as a spancel to tie the legs of a person to produce certain effects by witchcraft.

2019-07-18

No Egos No Divas: New Poets in Irish on BBC Radio 4


No Egos No Divas: New Poets in Irish is a new radio show with Louis de Paor, produced by Claire Cunningham of RTÉ Radio 1's Poetry Programme. He will be talking to contemporary poets Aifric Mac Aodha, Marcus Mac Conghail, Caitlín Nic Íomhair, Ailble Ní Ghearbhuigh, Simon Ó Faoláin, Doireann Ní Ghríofa, Séamus Barra Ó Súilleabháin about the Irish language in poetry on BBC Radio 4 on Sunday 28 July at 4.30pm. Several of these poets feature in Calling Cards, which Poetry Ireland co-published last year with The Gallery Press.

Presenter Louis de Paor will facilitate a lively conversation about the poets' love of the language, their debt to previous Irish language poets and the surge in popularity of live poetry and spoken-language events run by organisations like Ó Bhéal in Cork and REIC in Dublin.

2019-07-17

Briathra an Bhúda

Yesaṃ dhammā asammuṭṭhā
paravādesu na nīyare;
te sambuddhā sammadaññā,
caranti visame samaṃ.

Éist leis an mbun-Pháilis:
http://download.pariyatti.org/dwob/samyutta_nikaya_1_8.mp3

Iad siúd ar léir dóibh an Darma
ní mheallann teagaisc eile iad;
lánfhoirfe atáid agus eolas foirfe acu,
siúlann siad go réidh thar an aimhréidh.

2019-07-13

Mo bhean a chuir ar an ól mé; beidh mé buíoch di go deo.

W.C. FIELDS

2019-07-12

smaoineamh an lae

Cé nach bhfuil ar intinn aige a bheith ag faire amach, ní gan chúis a sheasann an fear bréige sa ghort.

DOGEN

2019-07-11

Smaoineamh an Lae

Cá bhfaighinn an duine a bhfuil dearmad déanta aige ar bhriathra? Sin é an té is mian liomsa labhairt leis.

CHUANG-TSÚ

2019-07-10

Ag suirí leis is í faoi bhrón

Ag suirí leis is í faoi bhrón
Faoi bhrón is í ag suirí leis

Ag suirí leis, tugann ainm dó
Is seachmall é an té ar thug sí ainm dó,
Maya, a ngluaiseann a mhianta trína suan

Tá a fhios aici, sa deireadh
Is cuma cén t-ainm a thabharfaidh sí dó
Ní bheidh sna hainmneacha sin ach spás folamh

Ag suirí leis, is dóigh léi
Í bheith slán sa díchuimhne
Sa tnúthán, sa leithleachas

Ní ritheann sé léi nach bhfuil sa té
A bhfuil a croí ann
Ach dorn cnámh.
Cnámha a thagann amach as an gcréamtóiriam
Laistigh de chúig nóiméad glan.

Ag suirí leis, análaíonn isteach
A chuid feola, a smior, a anam

Bhí a anam áit éigin thart anseo
An dtiocfadh sí air
I measc na gcnámh seo?

Gach aon uair le teann eagla
Coinníonn sí go docht chuici féin é
Is sciorrann sé gach uair óna géaga

Is í ag suirí leis
Faoi bhrón

Gagan Gill



 

2019-07-09

Dónn an Tine

Dónn an tine

ach ní bhogann sí.

Bogann an ghaoth
ach ní dhónn sí.

Go dtí go mbeidh tine is gaoth le chéile
ní thógfaidh sí coiscéim

An léir don duine
gur mar sin atá
le fios is le gníomh?
 

Devara Dasimayya (11ú aois)


2019-07-08

Cíocha

Boilgíní ag éirí
I riascaibh thaise

Mé ag breathnú orthu – á gcosaint –
A n-at mall is a mbláthú
Ar imeall shéasúr m’óige

Faic á rá le héinne eile,
Canaid liomsa
I m’aonar, i gcónaí:
Faoi ngrá,
Ríméad,
Briseadh croí.

Níor theip orthu riamh
Ná níor dhearúdadar
Mé a spreagadh is na séasúir ag casadh

Le linn pionóis, borrann siad, mar a bheidís
Ag brú go teann le bheith saor; agus le miangas fiáin
Seolann siad in eacstais an cheoil

As an mbasc-bharróg driogtar
Sú an ghrá; agus i bpreab na breithe
Bainne as cúrsáil na fola

Mar a bheadh dhá dheoir ann ó ghrá leatromach
Nach féidir a ghlanadh go deo,

Cruinníonn is sileann siad mar a dhéanfadh le teann bróin.
 

 Kutti Revathi

 

2019-07-07

Bíobla Mo Dheirféar

Mar a leanas Bíobla mo dheirféar:
leabhar ciondála scaoilte,
foirm iarratais ar iasacht,
cárta ón iasachtóir neamhthrócaireach,
fógra na bhféilte
eaglasta is teampaill,
grianghraf de pháiste mo dhearthár,
páipéar a thaispeánann conas caipín linbh a chniotáil,
nóta céad rúipí,
leabhar Ardteistiméireachta.

Nithe nach bhfuil ag Bíobla mo dheirféar:
an réamhrá,
an Sean-Tiomna is an Nua,
mapaí,
an clúdach dearg.

S. Joseph

2019-07-06

Cathair na gCuimhní

Prós a labhraíonn na daoine cois teorann
Prós a labhraítear sa gheiteo agus sa mhonarcha
Prós a labhraíonn an chathair i rith an lae
Prós a labhraíonn an uile ainnise chomhaimseartha
Prós a labhraíonn an gort loiscthe agus an duine garbh gioblach
Prós a labhraíonn an tsibhialtacht siosúr is sceana trí chéile.
Mar sin cad faoi a scríobhfar dán?

Sunil Gangopadhyay

2019-07-05

Deich mBliana is Trí Scór

Carn páipéar í mo cholainnse
fágtha ar bhinse.
Ordaíodh go ndófaí é,
suíonn sé, neamhshuaite.

Tiúb mhiotail í mo cholainn
de thaos, sreanga, fáiscíní.
Tá uimhir uirthi ag laghdú an t-am ar fad,
preabann scáth.

Planda is ea mo cholainn
a tháinig leis an gclib
“Le Taispeáint.”
Seasaim sa ghairdín, mearbhall orm.
Im’ sheasamh an lá ar fad, smeartha le blátha mar Phierrot.

Is déanach a thagann féirín Sa’adi.
Scríobhann sé:
Análaigh go réidh sa ghairdín is bí sásta.
Bí id’ radharc aisteach.
Ón lá seo amach
Beidh do chuid rósanna ar lánoscailt.

Adil Jussawalla

2019-07-04

Gadhar an Stáisiúin

maireann spiorad na háite
istigh i gcorp clamhach
ghadhar an stáisiúin

ag cur a pheiríocha de
le trí chéad bliain anuas
faoin gcrann Teachta is Imeachta

osclaíonn an gadhar a shúil dheas
fada go leor chun a dhéanamh amach
an duine thú nó leathdhia

nó clár ama ochtghéagach an iarnróid
tagtha chun a cheann a chuimilt
le lámh bhalsaim

is é a thabhairt go neamh
níl an lá sin tagtha fós
dar leis

Arun Kolatkar

2019-07-03

D’fhéadfaimisne leis...

D’fhéadfaimisne leis iad a fheiscint
Ag teacht anuas ó na pailmeacha dátaí
Iad siúd a shoilseoidh an domhan seo.
Ach i bhfad i gcéin i ngaineamhlach dóite,
Bhíomar chomh mór sin ar bís
Chun amhráin rúnda na gaoithe a chlos
Nach bhfacamar
Cén áit is conas is cathain
A tháinig duine anuas ó na pailmeacha dátaí.

Shaharyar

2019-07-02

Mantra Chun an Eagla a Shárú




Edvard Munch
Aadays Tisai Adays,
Aad Aneel Anaad Anaahat,
Jug Jug Ayko Vays



Umhlaímse Dó, umhlaím go humhal:
Solas Íon, Príomhúil, gan Tús, gan Chríoch,
I gcaitheamh na gCianta, is Aon É gan Athrú.

2019-07-01

Frog

Ron Rosenstock
grág!
ar ais tríd an gceo go mall
go dtí an frog
croak!
through mist returning slowly
to the frog

κουάξ!
απαντά η ομίχλη
στο βατράχι

Leagan Gréigise: Sarah Thilykou